జన్ జి, జెన్ ఆల్ఫా... ఈ జనరేషన్ సాహిత్యం పట్ల పుస్తక పఠనం మీద ఆసక్తి లేదు దీనికి పరిష్కారం ఏంటి?

 "ఒకరికి ఒకరం (ఇది ప్రశ్న ఏది జవాబు?)" శీర్షిక .... 

చాలా ప్రశ్నలు ఎప్పుడూ మన మదిలో మెదులుతూ ఉంటాయి. కానీ అన్నింటికీ సమాధానాలు దొరకడం కొన్నిసార్లు కష్టం అవ్వచ్చు, అందుకే సమాధానాల కోసం మన మిత్రులను, పెద్దవాళ్ళను, అనుభవజ్ఞులను సంప్రదించడం... మనకు అంతుచిక్కని లేదా చిక్కైనటువంటి ప్రశ్నలకు సమాధానాలను, పరిష్కారాలను, చిట్కాలను అడిగి తెలుసుకోవడం ఒక చక్కటి ప్రక్రియ. అందుకే,నా మదిలో మెదిలే చాలా ప్రశ్నల్లో ఒక ప్రశ్న ను ఇప్పుడు సమూహ పెద్దల ముందు. సమూహ సభ్యుల ముందు పెట్టదలుచుకున్నాను. దాదాపుగా మన సమూహంలో చాలా అనుభవజ్ఞులు, ప్రతిభావంతులు, జ్ఞానశీలులు, గురుతుల్యులు సాహిత్య అభిమానులు, ఆరాధకులు సాహిత్యకారులు ఉన్నారు... అదేవిధంగా చాలా మటుకు బోధన వృత్తిలో ఉన్నారని కూడా నేను భావిస్తున్న. అయితే ఎందుకు ఈ ఉపోద్ఘాతం అంటే ....

ప్రస్తుతం ఉన్నటువంటి జన్ జి, జెన్ ఆల్ఫా... ఈ జనరేషన్ సాహిత్యం పట్ల విముఖతని చూపుతున్నట్టుగా నాకు అవగతం అవుతోంది. ఈ పోకడ గత పదేళ్లుగా అంటే 2015 నుంచి 2025 వరకు ఈ దశాబ్దపు కాలంలో సోషల్ మీడియా పెట్రేగిపోవడం, ఆడియో విజువల్ అట్రాక్షన్ ఎక్కువ అవ్వడం వల్ల, యువత సాహిత్యం పట్ల మరి ముఖ్యంగా చదవడం పట్ల (చదవడం అంటే మార్కుల కోసం కాదండోయ్, భట్టి అసలే కాదు) చదవడం అంటే మానసిక ఉన్నతికి, మానసిక ఉల్లాసానికి, ప్రపంచాన్ని చదవడానికి పుస్తక పఠనం అనే చదవడం గురించి నేను మాట్లాడుతున్న. ఈ పుస్తక పఠనం అనేది రాను రాను మరి ఒక లుప్త ప్రక్రియ గా మారుతుందని నా బాధ. కావున దీనిని పునరుజీవనం చేయడానికి మనం ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోగలము. . అనే ప్రశ్న నా మనసును ఎప్పుడు తోలుస్తూనే  ఉంటుంది. కావున పెద్దలందరూ తమకు తోచినటువంటి జవాబులు, చిట్కాలతో నా ఈ ప్రశ్నను సులభమైనటువంటి జవాబుగా మార్చగలరని కోరుతూ ... నాకు ఈ అవకాశాన్నిచ్చిన మనలో మనం సమూహానికి అడ్మిన్ మేడం లకు నా కృతజ్ఞత సుమాంజలులు 🙏🙏🙏!

దీనికి నా సమాధానం : 

మీ ప్రశ్న కాలానికి అద్దం పట్టిన బాధ్యతాయుతమైన ఆలోచన. దీనికి ఉపదేశ ధోరణి కాకుండా, ఆచరణలో పెట్టగల చిట్కాలతో కూడిన సమాధానం కావాలి

 “ఒకరికి ఒకరం – (ఇది ప్రశ్న ఏది జవాబు?)” కు నా సమాధానం.

Gen Z, Gen Alpha తరాలకి సాహిత్యం దూరమవుతోంది కాదు – మనం దగ్గరకు తీసుకెళ్లే విధానం మారాల్సి ఉంది. వాళ్లు చదవడం మానలేదు. చదవాల్సిన చోటు, రూపం మారింది. అందుకే పరిష్కారం కూడా కాలానుగుణంగా, కానీ మూలాన్ని వదలకుండా ఉండాలి.

1. పుస్తకాన్ని కాదు – అనుభూతిని పరిచయం చేయాలి

పుస్తకం చదవమంటే భారంగా అనిపిస్తుంది. కానీ ఒక కథలోని ఒక దృశ్యం, ఒక కవితలోని ఒక వాక్యం, ఒక పాత్రలోని ఒక సంఘర్షణ — ఇవి యువతను ఆకట్టుకుంటాయి. 

చిట్కా :

ప్రతి వారం “ఒక వాక్యం – ఒక ఆలోచన” అనే చిన్న సాహిత్యాంశాన్ని ఇవ్వాలి. అప్పుడు చదవడం కాదు , ఫీలవడం మొదలు అవుతుంది.

2. ఉపదేశం కాదు – సంభాషణ కావాలి

“ఇలా చదవాలి, అలా చదవాలి” అంటే ఈ తరం తిరస్కరిస్తుంది. కానీ “ఈ కథ నీ జీవితానికి ఎక్కడ టచ్ అయింది?” “ఈ పాత్రను నీవైతే ఏం చేసేవాడివి?” అని అడిగితే అప్పుడు చదవతారు. మాట్లాడతారు.

చిట్కా: 

చిన్న చర్చలు – తీర్పులు లేని, మార్కులు లేని, గురుత్వం లేని చర్చలు కావాలి.

3. ఆడియో–విజువల్‌ను శత్రువులుగా కాదు, స్నేహితులుగా మార్చాలి. సోషల్ మీడియా వల్ల సాహిత్యం చనిపోలేదు. దాని రూపం మారింది.

చిట్కా:

కవితను వాయిస్ నోటుగా చదవడం ,కథకు చిన్న రీల్ రూపం ఇవ్వడం , ఈ సినిమా వెనక ఉన్న కథకు, పుస్తకంలోని కథకు పోలికలు చెప్ప మనడం.

అలా చేస్తే, స్క్రీన్ నుంచే పుస్తకానికి దారి తీస్తారు.

4. పాఠ్య పుస్తకపు సాహిత్యం కాదు – జీవితం మాట్లాడే సాహిత్యం కావాలి. పిల్లలకు “ఇతను గొప్ప రచయిత” అనడం కన్నా “ఈ కథలో నీ ఇంటి వాసన ఉందా?” అని అడగాలి.

చిట్కా:

స్థానిక జీవితం, అనుభవాలపై కథలు, కవితలు చదివించడం. అప్పుడు సాహిత్యం పుస్తకంలో కాదు – జీవితంలో కనిపిస్తుంది.

5. పెద్దలే మౌనంగా ఆదర్శం కావాలి

పిల్లలు మన మాటలు వినరు. మన అలవాట్లు గమనిస్తారు.

చిట్కా: 

ఇంట్లో పుస్తకం కనిపించాలి ఫోన్ పక్కన పుస్తకం ఉండాలి “నేను ఈరోజు ఇది చదివాను” అనే మాట వినిపించాలి. అంతే… ఉపదేశం అవసరం లేదు.

6. సాహిత్యాన్ని పరీక్ష కాదు – సంరక్షణగా చూపాలి

చదివితే తెలివి వస్తుంది అని కాదు, చదివితే ఒంటరితనం తగ్గుతుంది అని చెప్పాలి.

చిట్కా:

సాహిత్యాన్ని మానసిక ఉల్లాసానికి ఆత్మవిశ్లేషణకు

భావప్రకటనకు మార్గంగా చూపాలి.

జవాబు ఏది? అని అడిగితే ఈ ప్రశ్నకు ఒకే జవాబు లేదు. ఒకరికి ఒకరం మార్గం చూపించుకోవడమే జవాబు. మనమంతా కలిసి ఒక వాక్యం పంచుకుంటే ఒక భావం రేపితే ఒక పుస్తకాన్ని ప్రేమిస్తే సాహిత్యం లుప్తం కాదు — మళ్లీ ఊపిరి పీల్చుకుంటుంది. మీ ప్రశ్నే ఇందుకు తొలి అడుగు. అది ప్రశ్న కాదు ఇప్పటికే జవాబుని పుట్టించిన ఆలోచన. ఆలోచనల్ని రేకెత్తించిన షబానాకు ధన్యవాదాలు.